Pamiętam, że kiedy miałam dopiero pięćdziesiąt lat, a już miałam kudły przy nosie, często powtarzałam: Co to za staruszka? i wzdychałam, kładąc na stół talerz z barszczem i koszyk z chlebem.
Michał, młody chłopak z podwórka, podszedł do drzwi i krzyknął: Babciu, postaw coś na stole, bo aż mi się śliną leci! chwytając wianek z kurzem, który przylgnął do jego kapelusza.
Teresa, lekko niezadowolona, odparła: No i co z tego, że mam pięćdziesiąt lat? pomruczała, podnosząc talerz z barszczem i koszyk z chlebem.
Michał umył ręce, przeszli obok niej, a on lekko kopnął ją w plecy.
A kim ty jesteś? Masz dwulatka w domu, więc już babcia, a ja dumnie dziadek, zaśmiał się, łapiąc łyżkę pełną gorącej zupy.
W domu mów tak, nie przy nieznajomych. Wczoraj w sklepie wykrzyknął się ktoś babuśka, tu kalosze czekają, wyśmiała go Teresa, a wszyscy przy tym popatrzyli za nimi, roześmiani.
Michał westchnął: Nie o tobie, a o panie Michałowiczu, który po czwarty raz zapłacił ostatnie grosze, a potem myślał, że wejdzie na kolana i zbiera po ziemi.
Teresa, złośliwie: To więc kupiłeś mu coś innego?
Michał, łyżką w dłoni, wzruszył ramionami: Niestety.
Teresa nie mogła powstrzymać słów: Dlatego twoje pieniądze zawsze uciekają. Rozrzutny!
Gdy Michał skończył jeść, a Teresa sprzątała stół, powiedziała niepewnie: Michału, wiesz, co się stało? Antoś przyjechał, i nie sam.
Na to Michał od razu popadł w złość.
Po co mu to? Co on tam zrobił? Idźcie sobie, nie chcę was, wyrzucił pod drzwiami, prawie przy kościele ślubnym, i odjechał. Słyszałam, że spotkał się z przyjacielem przed ślubem. Cierpiała, tłumacząc, że przyszedł po kasetę, a to firma-pir nie ma do niego nic. Dziecko przyciągało kogoś, jakby znalazło jakieś miastomiłośne. Zadzwoń, pisz, rób co chcesz, ale niech nie pokaże się przy mnie, groził Michał.
Teresa spuściła głowę, przepraszając: Przepraszam, ale już wieczorem przyjdą…
Michał zamknął drzwi z hukiem i dodał na koniec: No i radź sobie sam.
Teresa spojrzała za nim, westchnęła i podniosła kosę, by przyciąć kamień. Wszystko zaczęło się od Nadynki. Gdy Antoś ogłosił, że poślubi ją, w sercu jej zaiskrzyło. Nie podobała mu się, choć wydawał się skromny i uprzejmy, a w nim czaiła się nieprawdziwość. Gdy Antoś odjechał w gniewie, nie płakała już długo. Znowu zamówiła się za przyjaciela. Wniosek: dym bez ognia nie istnieje coś tam było.
Teresa wstawiła ciasto do piekarnika. Michał zagryzł i wyruszył, by zarobić, a ona po osiem lat tęskniła za synem. Córka przyjeżdżała prawie co tydzień, mieszkała niedaleko, a Antoś, starszy brat, znużony życiem, nie wiedział, co dalej. Najważniejsze by nie znowu pokłócili się z ojcem.
Antoś przyjechał, kiedy Teresa już nie czekała. Michał całą noc ją podgryzał:
Patrz na okno, trzeba będzie nowe kupić, śmiał się.
Antośku, synu, rzuciła Teresa, rzucając się na jego ramiona ze łzami.
Wtem zobaczyła małą dziewczynkę z plecakiem.
O, kto to u nas? Jak masz na imię? pochyliła się Teresa.
Dziewczynka podała małą rękę.
Jestem Zuzanna, a wy? zapytała. Teresa wyprostowała się, patrząc na syna, aż w końcu zrozumiała, kim jest.
Antoś położył torby przy drzwiach i usiadł na krześle.
Poznajcie, mamo. To Zuzanna, córka mojej żony Olgi.
Teresa uśmiechnęła się i przytuliła dziewczynkę.
Mów do mnie babcia Tosia. Jesteś moją wnuczką.
Zuzanna spojrzała na Antoniego.
Wujku Antku, to prawda? Czy ta ciocia to naprawdę babcia?
Antoni zmęczony skinął głową.
Tak.
Zuzanna grzecznie przytuliła się do Teresy.
Dzień dobry, babciu.
Wtedy wyszedł Michał z pokoju.
Nie rozumiałem, kto to jest wujek Antoś i jaka to wnuczka?
Syn wstał z krzesła i podał mu rękę.
Witaj, tato. Przepraszam za naszą ostatnią rozmowę. Byłem młody, nie widziałem prawdziwego życia.
Michał z uśmiechem zapytał:
A teraz co widzisz?
Antoś westchnął.
W pełni.
Ojciec mocno go przytulił.
Witaj więc w domu, synu, i w ich oczach zakręciły się łzy.
Teresa westchnęła z ulgą, a wszyscy pogodzili się.
Po późnej kolacji, kiedy Zuzanna już spała, Antoś wytłumaczył wszystko.
Kiedy odjechałem, byłem wkurzony. Nie znałem prawdy, a nie chciałem zdradzać Nadynki. Tego wieczoru podszedłem do niej, chciałem powiedzieć dobranoc i idiota! Złapałem ją w krzakach z Witkiem. Chciałem go pouczyć, ale Nadynka nie dała. Wykrzyczała, że go kocha. Zostawiłem ją i odjechałem.
To już przeszłość. Pojechałem do miasta do przyjaciela Pasha, szukałem roboty, aż w końcu znalazłem pracę jako ochroniarz w sklepie. Przy kasie pracowała tam Olga, drobna, niska. Pewnego dnia klient zadrwił, mówiąc, że nie oddał reszty prawidłowo. Olga płakała w zapleczu, a ja siedziałem przy herbacie.
Chcesz, żebym go pouczył? zapytałem.
Odpowiedziała ze śmiechem:
Gdyby wszyscy tak robili, nie byłoby sprzedaży. Każdy ma swoje kłopoty.
Zapytałem:
Co ją gnębi?
Właściciel mieszkania chce nas wyrzucić, nie wiem, gdzie pójść.
Ile lat ma córka? dopytałem.
Olga wyciągnęła zdjęcie i dumnie powiedziała:
Trzy. Gdy jestem na zmianie, sąsiadka babcia Liza siedzi z nią. Liza chciałaby nas przyjąć, ale syn zabiera mieszkanie i sprzedaje, a pensja dopiero za tydzień.
Wróciła do kasy, spuszczając głowę.
Nie zakochałem się w niej od pierwszego wejrzenia, ani od drugiego. Po prostu mi było jej przykro. Widać było, że jakikolwiek oszust zmyślił ją i zostawił z dzieckiem. Poprosiłem ją, by na jakiś czas przyjechała do mnie. Mieszkałem wtedy w akademiku. Najpierw się bała, ale w końcu zgodziła się nie żyć na ulicy z dzieckiem.
Mieszkaliśmy razem jak sąsiedzi. Gotowała, prała, zmienialiśmy się zmianami. Ja z Zuzanną siedziałem, a ona pracowała. Dziecko nie sprawiało problemów, serio, chyba wzięło po ojcu. Po pół roku staliśmy się prawdziwą rodziną.
Dwa lata temu Olga zachorowała, walczyliśmy jak mogliśmy, a pół roku temu odeszła. Miesiąc przed tym przyjąłem Zuzannę, by nie wpadła do domu dziecka. Ona wciąż nazywa mnie wujkiem.
Olga była szczera i wyznała, że ma ojca, który ich porzucił. Pokłóciliśmy się wtedy mocno, tydzień milczenia, dopóki nie podeszła do mnie pierwsza i nie wyjaśniła, że od dziecka była w rodzinie zastępczej i nie wiedziała, że w osiemnastej roku państwo wyciągnęli ją z mieszkania przydzielonego przez państwo. Od tej pory przysięgła mówić prawdę.
Po was przybyło pomoc. Pasha znalazł mi dobrą pracę, płacą solidne pieniądze, a Zuzanna nie ma dokąd pójść. Nie mogę jej zabrać ze sobą. Czy moglibyście się nią zająć, dopóki będę zarabiał? Taki gest nie byłby grzechem, zwrócił się Michał.
Teresa i Michał spojrzeli na siebie i jednocześnie odpowiedzieli:
Oczywiście, zostaw ją. Niech zostanie tydzień u nas, niech się przyzwyczai, zanim wpadnie w wir życia.
I tak Zuzanna stopniowo stała się częścią dziadka i babci. Karmiła kury, pomagała Teresie. Bała się Misi, dopóki nie przyniósł jej wielkiego pluszowego niedźwiedzia. Rozrabiając, powtarzała:
Dziadek Miś jest, a zaraz będzie i Mikołaj.
Gdy przyjeżdżała córka z wnuczką, nie potrzebowali już nianek; razem bawiły się i na wózku kręciły. Trzy miesiące później Antoś wrócił z zagranicznych zarobków, a Zuzanna pierwsza go zobaczyła i krzyknęła:
Dziadku, babciu, tata jest! Hurra! i rzuciła się w jego objęcia.
Dorośli popłakali ze wzruszenia. W końcu Zuzanna odnalazła swoją prawdziwą rodzinę.
