Miała już 51 lata, gdy wspólnie zamieszkała z 55-letnim wdowcem. Wszystko wydawało się idealne, aż do pewnej gorączkowej nocy, kiedy jej wnuk nagle się rozchorował.
Witold pojawił się w moim życiu wczesną wiosną, tuż przy złudnym przejściu od marcowej chlapy do spóźnionej zieleni śnieg topniał w ulicznym błocie, liście jeszcze spały, a niebo zawiesiło się permanentnie szare. Staliśmy razem w kolejce do kasy w Biedronce. Gorączkowo przekopywałam dno mojej zużytej torebki, gubiąc kartę do rabatów. Za mną cichy tłumek; jeden pan z zegarkiem machał, inna pani powłóczyła nogami, sygnalizując zniecierpliwienie.
I nagle drugi w kolejce, mężczyzna w granatowym płaszczu, powiedział łagodnie,
Spokojnie, Pani. Nic się nie stało.
Po prostu to powiedział. Bez cienia niecierpliwości, bez tej codziennej, polskiej skłonności do gderania.
Odwróciłam się. Mężczyzna koło pięćdziesiątki, przeciętny, z łagodnym uśmiechem, który był tak prawdziwy, że przez moment wydawało mi się, że krzątają się wokół nas dziwaczne zwierzęta o twarzach ludzi, szeptające coś w gwarze, jakiej nigdy wcześniej nie słyszałam.
Zaczęliśmy rozmawiać już przy wyjściu. Okazało się, że mieszkamy niemal naprzeciwko siebie, tylko klatki inne. On był wdowcem od trzech lat, ja rozwódką od ośmiu.
Po tygodniu zaprosił mnie na tajemniczą wystawę obrazów.
Gdy opowiedziałam o nim mojej przyjaciółce Bogumile, od razu padło jej zasadnicze pytanie:
Ma mieszkanie na własność?
Bożenka zawsze była praktyczna. Sama mówiła o sobie: realistka.
Okazało się mieszkanie jest. Samochód też ma, jakaś skoda w kolorze marzeń. Na co dzień zajmuje się czymś przy budowach nie zagłębiałam się. Dla mnie liczył się jeden szczegół: że słucha naprawdę. Z uwagą i spokojem, który nie należał do tego miasta ani może nawet tego świata.
Pamiętał szczegóły raz przypadkiem wspomniałam, że lubię placek z wiśniami, nie z jabłkami. Uważałam to za oczywiste: szarlotka jest smutna, a wiśniowa wibrująca kolorem. Powiedziałam raz, mimochodem.
Na następną randkę Witold przyniósł świeży placek z wiśniami, zapakowany w papierową torbę z piekarni na ulicy Piłsudskiego tej samej, o której mówiłam, śmiejąc się z nazwy.
Takie rzeczy łamią serca. Takimi się wygrywa na loterii uczuć.
W maju zaproponował, żebyśmy razem zamieszkali.
Byliśmy razem ledwie dwa miesiące. Nie zdążyłam się nacieszyć nawet zapachem jego płaszcza.
Celino, nie jesteśmy już młodzi powiedział spokojnie. Po co czekać?
Nie miałam logiki przeciw temu. Po prostu przytaknęłam. A potem wracając do domu, poczułam na stopach topniejący śnieg jak niepokój: czy to nie za szybko?
Wieczorem zadzwoniłam jednak i powiedziałam:
Zróbmy to.
Przeprowadził się do mnie u niego w mieszkaniu akurat ktoś z rodziny tymczasowo mieszkał i dopiero się zadomowili. Nie oponowałam. Moje trzy pokoje na Mokotowie i tak często świeciły pustkami.
Przez pierwsze dwa tygodnie było jak w filmie Krzysztofa Kieślowskiego, tylko z większą ilością rosłu. W niedziele Witold gotował zupa ogórkowa z takim namaszczeniem, że wydawało się, iż warzywa śpiewają.
Jego barszcz był lepszy niż mój, bez dwóch zdań.
Potem zaczęły się drobiazgi.
Najpierw telefon od jego syna. Dziesiąta wieczorem, Witold zniknął w kuchni na pół godziny. Wrócił spięty i poprosił, by pożyczyć do środy Patryk, jego syn, miał jakieś kłopoty z autem.
Suma była niewielka, więc nie pytałam.
Tydzień później kolejny telefon. Znowu prośba, znowu Patryk.
Nie prowadziłam rachunku. Po prostu zaczęłam zauważać.
Moja córka Pola mieszka pod Warszawą. Odwiedza mnie raz w miesiącu, z wnukiem Feliksem. Feliks ma sześć lat, mówi na mnie babcia Cila i każe smażyć mu naleśniki tylko z dziurkami, nigdy zwyczajne.
Przy pierwszej wizycie po przeprowadzce Witolda do mnie, był akurat w domu.
Feliks od razu podbiegł, wdrapał się bezceremonialnie na kanapę i zaczął prezentować swoją ulubioną koparkę.
Witold patrzył na niego Osobliwie, jakby dziecko było przezroczyste. Nie wrogo, nie surowo, po prostu bez obecności. Albo jakby był zaklętym meblem. Przestraszyłam się, że zaraz zamieni się w szafę Bukowskiego.
Pola zapytała mnie potem na boku,
Mamuś, on lubi dzieci?
Pewnie po prostu się nie przyzwyczaił. Patryk już dorosły.
Pola tylko skinęła głową. Zawsze była grzeczna, nawet we śnie.
Prawdziwy przełom nastąpił w lipcu.
Feliks się rozchorował zwykłe przeziębienie, ale z gorączką. Pola zadzwoniła zdenerwowana, jej mąż służbowo w Poznaniu, ona sama też chora.
Mamo, dasz radę przyjechać?
Spakowałam się w kwadrans. Tego wieczoru mieliśmy z Witoldem zjeść kolację w restauracji Bułgarii na Nowym Świecie, od dawna tam chciał mnie zabrać.
Powiedziałam:
Pola sobie nie radzi, Feliks chory. Jadę do nich.
Spojrzał na mnie przez okulary, nie ze złością, ale jakby powiedziałam coś niebywale dziwnego.
A nie ma tam nikogo innego?
Nie.
Przecież wezwą lekarza, poradzą sobie.
Wciągałam już kurtkę i szukałam kluczy.
Cila, przecież zarezerwowałem stolik.
Odwołaj odpowiedziałam. Albo idź sam.
I ruszyłam na dworzec.
U Poli spędziłam trzy dni. Feliks stawiał się powoli na nogi; najpierw znikła gorączka, potem znów zaczął jeść, pod koniec skakał po kanapie i domagał się bajek z Panem Kleksem. Gotowałam mu kompot z suszu, który nazywa herbatą brązową.
W tym czasie Witold napisał tylko raz: Jak tam?
Odpisałam krótko: Lepiej, już prawie dobrze.
Więcej nie napisał.
Kiedy wróciłam, był w domu. Zachował się zwyczajnie: pocałował mnie, spytał o Feliksa, bez cienia żalu ani radości jakby wszystko działo się gdzieś obok.
Wieczorem przy herbacie powiedział:
Cila, wiem, że wnuk jest dla ciebie ważny. Ale my też musimy mieć czas dla siebie. Dopiero co zamieszkaliśmy razem.
Patrzyłam na niego, próbując zrozumieć, do czego zmierza. Co, według niego, powinnam wybrać? Zostać? Zostawić chore dziecko?
Nie pytałam, milczałam.
Zaczęłam przypominać sobie rzeczy: że ani razu nie zaproponował: Pojadę pomóc. Ani przy Poli, ani gdy moja mama, mająca już 82 lata, potrzebowała pomocy.
Zawsze jechałam sama. On wtedy był zajęty albo zmęczony.
Za to gdy dzwonił Patryk sytuacja zawsze inna. Dużo się nie mówiło, od razu wstawał, zakładał buty i jechał na drugi koniec miasta.
Nie zazdrościłam mu syna. Chciałam tylko zrozumieć.
Przypomniałam sobie początkowe rozmowy. Siedzieliśmy w kawiarni, między babeczkami a kawą opowiadał, jak po śmierci żony świat spłaszczył mu się pod podeszwami, jakby chodził po rozlaną na dywanie wodę.
Chcę znów poczuć, że obok jest ktoś bliski. Naprawdę blisko.
Słuchałam i myślałam, że o to chodzi.
Z czasem zrozumiałam, że nie chodziło o wzajemność. Chodziło o obecność kogoś konkretnie przy nim, a nie z nim ciche miejsce dla jego spraw.
Rozmowa rozstrzygająca nastąpiła w sierpniu. Sama ją zaczęłam.
Witoldzie, powiedz mi tylko jedno: Pola jest dla ciebie obca?
Spojrzał ze zdziwieniem.
Czemu obca? Normalna kobieta. Przecież nie mam do niej pretensji.
A Feliks?
Dziecko jak dziecko.
Kiedy był chory, powiedziałeś: A nie ma tam kogoś innego?
Witold westchnął, odstawił filiżankę.
Cilu, przecież to twoja rodzina. Nie mam nic przeciwko nim, ale nie będę udawał, że to też moja rodzina. Mieszkamy razem dopiero cztery miesiące.
Przytaknęłam powoli.
A Patryk?
To mój syn.
Rozumiem.
Wstałam powoli, umyłam filiżankę, odłożyłam na ociekacz.
Myślę, że źle cię zrozumiałam na początku. Mówiłeś, że chcesz, by ktoś był obok. Myślałam, że to znaczy: razem, dla dwojga. Okazało się, że chodziło o to, by ktoś był obok ciebie.
Milczał.
Poszłam się położyć. Nie przyszedł za mną.
Po dwóch tygodniach Witold się wyprowadził. Spokojnie, bez dramatów jak lubił powtarzać, jesteśmy przecież dorośli. Ułożył wszystkie rzeczy do walizki, niczego nie pomylił nawet swoją ulubioną filiżankę w łosie zabrał.
Na odchodne powiedział:
Dobra z Ciebie kobieta, Cilu. Po prostu patrzymy na świat inaczej.
Przytaknęłam.
Bogusia spytała potem:
Żałujesz?
Zamyśliłam się.
Czego dokładnie?
No, że tak szybko zamieszkaliście razem.
Nie odparłam. Lepiej wiedzieć po czterech miesiącach niż po czterech latach.
Przytaknęła. Taka już była praktyczna do szpiku.
Tydzień temu znów przyjechał Feliks. Siedział w kuchni, jadł moje naleśniki z dziurkami i opowiadał jakąś barwną historię o wychowawczyni z przedszkola. Pojawiła się tam żółwica o nieznośnym imieniu, całość była pełna mgły i śmiesznych przeskoków, w pewnej chwili zza lodówki wyglądał kot z głową motyla.
Słuchałam go i pomyślałam to właśnie jest bycie blisko. Naprawdę blisko, tutaj, gdzie śnią się opowieści i nikt nie musi udawać cudzego.
