Nazywam się Robert Wilk, mam czterdzieści dwa lata i zajmuję się hydrauliką od siedemnastu. W Głogowie każdy mnie zna – jak coś cieknie albo bulgocze, dzwonią do mnie, nie do konkurencji. Ta wtorkowa wizyta we wrześniu została ze mną na dłużej, niż jakakolwiek inna w tym roku.
Zlecenie przyszło od syna klientki, który mieszka w Legnicy i nie miał czasu przyjechać. Adres: ulica Kościuszki, mały domek jednorodzinny z lat siedemdziesiątych, ganek obrośnięty dzikim winem. Otworzyła mi kobieta w granatowym swetrze z wystrzępionymi mankietami. Przedstawiła się jako pani Danuta.
– Niech pan wybaczy bałagan – powiedziała, chociaż w przedpokoju nie było ani jednej rzeczy nie na swoim miejscu.
W kuchni tykał zegar na ścianie, taki z kukułką, tylko że kukułka dawno przestała wychodzić. Na kredensie stały dwa zdjęcia w ramkach i nic więcej – żadnego radia, żadnego bałaganu papierów, żadnego zapachu obiadu.
Rura pod zlewem pękła przy złączce, na dnie szafki stała kałuża. Uklęknąłem, otworzyłem drzwiczki i zauważyłem to od razu: pusto. Żadnego płynu do naczyń, żadnych worków na śmieci, żadnej gąbki. Jedna półka wyłożona gazetą, czysta jak stół operacyjny.
Wymieniłem odcinek rury, dokręciłem złączki, puściłem wodę – trzymała szczelnie.
– Gotowe – powiedziałem, zbierając narzędzia do skrzynki.
– Napije się pan kawy?
– Dziękuję, nie trzeba.
– Na pewno?
– Na pewno, pani Danuto.
Postała chwilę przy blacie, jakby coś jeszcze chciała powiedzieć, w końcu zapytała, czy chociaż wody się napiję. Zgodziłem się, żeby nie robić jej przykrości odmową. Podeszła do lodówki – starej Amiki, jeszcze z gumową uszczelką po bokach – i kiedy otworzyła drzwi, zobaczyłem wszystko naraz.
Pół litra mleka. Słoik musztardy. Trzy jajka w kartoniku na dwanaście. I tyle. Żadnych warzyw, żadnych wędlin, żadnego garnka z zupą na kolejne dni.
Zauważyła, że patrzę.
– W czwartek robię zakupy – rzuciła szybko, jakby musiała się tłumaczyć z tego, że jest głodna.
Skinąłem głową, nic nie mówiąc. Nalała mi wody drżącą ręką, chlupnęła trochę na blat i wytarła rękawem.
Usiadła przy stole, ja podałem jej rachunek. Sto pięćdziesiąt złotych za robociznę i część. Popatrzyła na kartkę, potem sięgnęła po portmonetkę – taką starą, na zatrzask, wyświechtaną na rogach. Zaczęła liczyć drobne. Grosz do grosza, układała monety w rządku na obrusie w kratkę.
Jeden grosz. Drugi. Piąty.
– Mam trochę banknotów w sypialni – powiedziała, nie przerywając liczenia.
– Niech się pani nie fatyguje.
– Zapłacę panu.
– Wiem, że pani zapłaci.
Liczyła dalej. Naliczyła jakieś dwadzieścia osiem złotych w monetach. Reszta – sto dwadzieścia dwa – zostawała w powietrzu.
– Emeryturę mam dziesiątego – powiedziała w końcu, patrząc na te monety, jakby to była wina jej samej.
Popatrzyłem na te grosze. Potem na lodówkę z trzema jajkami. Coś we mnie się przewróciło.
– Wie pani co – powiedziałem, wstając. – Muszę wrócić do warsztatu po część.
– Przecież pan naprawił.
– Wiem. Ale przypomniało mi się coś.
Wziąłem skrzynkę i wyszedłem. Nie pojechałem do hurtowni hydraulicznej przy obwodnicy. Pojechałem do Biedronki przy rondzie.
Siedziałem w aucie na parkingu z minutę, myśląc o tych groszach ułożonych w rządku i o tym, jak powiedziała „zapłacę panu" – jakby jedyne, czego się bała, to nie długu, tylko utraty twarzy.
Wszedłem do sklepu. Kurczak, chleb, jajka, płatki owsiane, cztery jogurty, mrożone warzywa, zupa w słoiku, ser żółty, masło, jabłka, kawa, mleko, herbatniki – te tanie, w niebieskim opakowaniu. Nic wymyślnego. Liczyłem się z tym, co starsza kobieta ugotuje sama, bez wysiłku, na kilka dni.
Na kasie wybiło sto trzydzieści dziewięć złotych osiemdziesiąt groszy. Zapłacił kartą, moją własną.
Wróciłem pod dom po dwudziestu minutach. Pani Danuta otworzyła drzwi zaskoczona.
– Długo pana nie było.
– Korek na moście.
Spojrzała na reklamówki w moich rękach.
– A to co?
– Część – powiedziałem.
Popatrzyła na mnie uważnie, a potem – pierwszy raz tego popołudnia – roześmiała się cicho.
– Dziwne części macie wy, hydraulicy.
– Bardzo dziwne.
Wniosłem torby do kuchni, jedna po drugiej. Otworzyłem lodówkę i zacząłem układać: kurczaka na dolną półkę, jajka, mleko obok musztardy, jogurty, ser. Jabłka do szuflady na warzywa, tam gdzie leżał tylko zeschnięty kawałek cytryny.
Zamknąłem drzwi lodówki. Pani Danuta stała z ręką przy ustach.
– Nie powinien pan tego robić.
– Wiem.
– Nie mam czym panu zapłacić za to.
– A nie musi mi pani płacić.
Pokręciła głową, w oczach zebrały się łzy.
– Nie lubię być ciężarem dla nikogo.
Oparłem się o blat.
– Pani Danuto, pani nie jest żadnym ciężarem.
Spojrzała w stronę kredensu, na te dwa zdjęcia w ramkach.
– Mój mąż zawsze się tym zajmował. Zakupami, wszystkim.
Głos jej zmalał.
– Zmarł trzy lata temu, w marcu.
Nie powiedziałem nic – nie było co dodać.
Otarła policzek rękawem swetra.
– Czasem kupuję jedzenie na dwie osoby. Sama nie wiem czemu.
To zdanie uderzyło mocniej niż cokolwiek innego tego dnia. Bo żałoba czasem nie krzyczy. Czasem to tylko dwa talerze na stole zamiast jednego. Czasem to bochenek chleba kupiony za duży. Czasem to stanie przed otwartą lodówką i liczenie, że zostało się już tylko jednej osobie do nakarmienia.
Popatrzyła na pełne półki.
– Nie zauważyłam, kiedy zrobiło się tak pusto – powiedziała.
Wiedziałem, że nie mówi o lodówce.
Zegar z martwą kukułką tykał dalej. Przez chwilę w tej kuchni jakby wstrzymało oddech całe powietrze.
Zebrałem się do wyjścia kilka minut później. Przy furtce pani Danuta zawołała za mną.
– Niech pan zaczeka.
Odwróciłem się. Trzymała papierową torebkę, w środku jeden herbatnik z tych, co kupiłem.
– Zapomniał pan czegoś.
Uśmiechnąłem się.
– To dla pani.
Pokręciła głową.
– Naprawił mi pan zlew.
Wziąłem ciastko.
– No to fair.
Stała w drzwiach, dopóki nie wyjechałem na Kościuszki.
Zjadłem ten herbatnik na światłach przy rondzie. Zwykłe, tanie ciastko z dyskontu. Ale przysięgam, tego dnia smakowało inaczej. Bo nie mogłem przestać myśleć o kobiecie, która liczyła grosze na obrusie, żeby zapłacić mi za robotę. O kobiecie, która przepraszała za bałagan w domu czystym jak apteka. O kobiecie, która powiedziała, że zakupy robi w czwartek, żeby obcy człowiek nie wiedział, że kończy jej się jedzenie. I która mimo wszystko zaproponowała mi wodę, choć sama miała niewiele.
Nie jestem bogaty. Mam raty za dostawczaka, składkę ZUS, dzieciaka w liceum, który potrzebuje nowych butów piłkarskich co pół roku. Bywają tygodnie, że liczę, ile mam na paliwo przed tankowaniem. Nie jestem żadnym bohaterem. Jestem po prostu hydraulikiem, który tamtego wtorku coś zauważył.
Wróciłem do pani Danuty jeszcze dwa razy tej jesieni – raz przy okazji naprawy kaloryfera u sąsiadki, drugi raz specjalnie, z workiem ziemniaków od teściowej. Za każdym razem lodówka była pełniejsza niż wcześniej, a ona przy pożegnaniu wciskała mi w rękę jakiś drobiazg – raz to były rękawiczki na zimę, które zrobiła na drutach, bo szycie i robótki to jedyne, co jej zostało po mężu wieczorami.
Rachunek za tamten zlew nigdy nie został spłacony w gotówce. Ale u mnie w kalendarzu przy jej nazwisku zapisane jest tylko jedno słowo: rozliczone. I zostaje tak, dopóki będę jeździł po Głogowie z tą skrzynką narzędzi w bagażniku.
